Buzul takkesi, bir ya da birden çok kenarından karaya bağlı, masa biçiminde dev buzdağlarının koptuğu, ge­nellikle düşey bir yamaçla okyanusta son bulan, geniş, kalın, düz ve yüzen bir buz tabakasıdır. Buzul takkeleri Arktika bölgesinde az olmalarına karşılık, Antartika’da yaygındırlar. Antartika’daki en ünlü buzul takkesi, Ross kıta sahanlığında bulunan... 

Günümüzde Antartika’yı kaplayana benzeyen geniş buzul örtüleri, Avrupa’nın ve Kuzey Amerika’nın kuzey ke­simlerini kaplamıştı. Geçen birkaç milyon yıl içinde bu buzul örtüleri birkaç kez ilerledi ve geriledi, buzul iler­lemeleri arasındaki dönemde iklim, günümüzün iklimi­ne benziyordu. Merkezi Kanada’da olan Kuzey Amerika’daki buzul örtülerinin... 

Kubbe biçimli bir buz tabakası 50 000 km2′den geniş bir alanı kaplıyorsa “buzul örtüsü” diye adlandırılır. Bu dev buzul kütlesi bütün yönlere hareket edebilir ve yüzey şekilleri hareketlerini engelleyemez. Pleyistosen döneminde, buzul örtüleri, Kuzey Amerika’yı ve Avru­pa’nın kuzey bölgelerini kaplarken, yalnızca Antarktika ve Grönland’da... 

Buzların sıkışarak yeniden billurlaşması sonucunda ka­ralarda oluşan hareketli, geniş buz kütlesi. Buzul kendi ağırlığı nedeniyle yamaçlardan kayabileceği gibi, kalın­lığı nedeniyle her yönde çevreye yayılabilir; karada, okyanusta ve göllerde son bulabilir. Buzulların boyutla­rı çok farklı olabilir. Yaklaşık 1 km boyundaki küçük bu­zullar olabileceği gibi, Antarktika’da... 

Buzulların hareket ettikleri uzun süredir bilinmektedir. Bu hareket eskiden buzla örtülü olmayan alanların, sonradan buz altında kalmasıyla kanıtlanmıştır. Sözgeli­mi G.İ. Hugi, İsviçre’deki Unteraar buzulu üstündeki kulübesinin 1827 -1840 yılları arasında vadi yönünde 1 km kadar ilerlediğini gözlemlemiştir. Vadi buzullarının çoğu, günde yalnızca 1 metre iler­ler.... 

Buzul vadilerinin tepesinde oluşan, yüksek ve sarp ka­yalıklarla çevrili oyuk. Buzyalağının oldukça düz taba­nında küçük bir göl bulunabilir. Dipteki kayalık yamaç­lar ve yatak, dibin kayalık bölümü ile hareketli buzullar arasında bulunan geniş yarıkla bağlantılıdır. Yarık yazın açıktır. Zaman zaman gerçekleşen don olayının etkisiy­le yamaçlarda parçalanmalar... 

Hareket halindeki buzulların taşıyıp, gerek ilerleme, gerek durma evrelerinde çökelttikleri, tabakalaşmamış kayaç gereçleri yığını. Buzulların ağırlığı nedeniyle par­çalanan kayaçların döküntülerinden oluşan buzultaşiar (moren de denir) kum iriliğindeki taneleri ya da çok bü­yük boyutlu kil kütlelerini içerir. Uç buzultaş, yan bu­zultaş ve orta buzultaş gibi... 

İki buz yalağının kesiştiği yerde ortaya çıkan keskin sırt. Buzul sırtları, buz yalaklarının buzla kaplanması ya da donma etkisiyle oluşurlar. Bir buzul sırtı, üçgen ya da boynuza benzeyen bir dorukla sona erebilir.  Read More →

Bir toprağın bütünüyle buzullarla kaplanması “buzul­laşma”, buzulların erimesi sonucu toprağın ortaya çık-masıysa “buzul gerilemesi” diye adlandırılır. Her iki oluşum sırasında gerçekleşen aşınma ve çökelmeler, doğal görünümü biçimlendirir. Buzullar ve buzul örtüleri, erime ve oyma işlemlerinin etkisinde kalırlar. Buzul tabanındaki küçük...